Αλλαξαν οι προτεραιότητες των ανθρώπων ή μήπως η δημιουργία της οικογένειας που ονειρεύονταν έχει γίνει πιο δύσκολη υπόθεση;
Το ερώτημα θέτει ένα εξαιρετικά εμπεριστατωμένο και αναλυτικό άρθρο στο New Yorker (24/9), το οποίο εστιάζει στο βιβλίο «Inconceivable: The Impossibility of Family in an Age of Uncertainty» («Αδιανόητο: Το ανέφικτο της οικογένειας σε μια εποχή αβεβαιότητας») της Anna Louie Sussman, που επισημαίνει την αναντιστοιχία ανάμεσα στις προσδοκίες των γονέων και στην πραγματικότητα.
Ερευνες κοινής γνώμης, τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στις ΗΠΑ, έχουν αποκαλύψει ένα ανησυχητικό χάσμα ανάμεσα στον αριθμό των παιδιών που επιθυμούν ορισμένοι άνθρωποι και στον αριθμό που τελικά αποκτούν. «Αν εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να επιθυμούν παιδιά αλλά αποθαρρύνονται από το να τα αποκτήσουν», γράφει το New Yorker, «τότε η κάμψη της γεννητικότητας σηματοδοτεί μια σημαντική κοινωνική αποτυχία».
Παράλληλα, διευρύνει το πεδίο της ανάλυσης, θέτοντας επιπλέον ερωτήματα σχετικά με το «τι οφείλουν οι γονείς στα παιδιά τους, πόσες θυσίες απαιτεί η οικογένεια, καθώς και το αν η απόκτηση παιδιών διευρύνει ή περιορίζει τη ζωή ενός ανθρώπου».
Οσο διαβάζει κανείς τόσο δυσκολεύεται να φανταστεί τον συνδυασμό δυνάμεων που θα μπορούσαν να αναστρέψουν την παγκόσμια τάση προς λιγότερα παιδιά και μικρότερες οικογένειες. Οπως επισημαίνει η Sussman, και όπως καταδεικνύουν πρόσφατες μελέτες, οι παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην τόνωση των γεννήσεων –όπως οι φορολογικές ελαφρύνσεις ή τα επιδόματα γέννησης– έχουν περιορισμένα ή βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Η ανεμπόδιστη ελεύθερη αγορά των ΗΠΑ δεν έχει ενισχύσει τα ποσοστά γεννητικότητας – αλλά ούτε και οι γενναιόδωρες κοινωνικές παροχές της Σκανδιναβίας. Η Νορβηγία και οι ΗΠΑ βρίσκονται περίπου στα ίδια επίπεδα. «Οι ισχυρές πολιτικές στήριξης της οικογένειας και τα κοινωνικά μέτρα προστασίας», γράφει η Sussman, «αποτελούν απλώς τη βάση. Θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι, εάν και όταν κάποιος επιθυμεί να γίνει γονέας, δεν θα βρεθεί αντιμέτωπος με απώλεια της εργασίας του, οικονομική καταστροφή ή δυσβάσταχτα έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, και ότι τα παιδιά και οι γονείς τους θα έχουν επάρκεια τροφής καθώς και ποιοτικές υπηρεσίες φροντίδας παιδιών, εφόσον οι γονείς επιθυμούν να εργαστούν. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά από μόνα τους δεν αρκούν πλέον για να δημιουργήσουν τις συνθήκες εκείνες υπό τις οποίες οι άνθρωποι επιθυμούν ή επιλέγουν…».
Πιο ισορροπημένη φαίνεται η διαπίστωση ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι επιθυμούν πολλά πράγματα ταυτόχρονα: παιδιά, αυτονομία, μια εργασία που τους απορροφά δημιουργικά, ένα συγκεκριμένο επίπεδο γονικής μέριμνας και έναν σύντροφο με «προδιαγραφές».
Οι νοοτροπίες αλλάζουν, μαζί και η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων. Η οικογένεια με τους όρους που γνωρίζαμε κλονίζεται, και όχι μόνο γιατί η επιθυμία και η πραγματικότητα βρίσκονται σε απόκλιση.
Κι ενώ η δημιουργία οικογένειας δεν παύει να είναι «επένδυση» ζωής, ένα άλλο άρθρο αναδεικνύει την πλευρά της αποεπένδυσης. Ενα άγραφο κοινωνικό συμβόλαιο που αρχίζει να αθετείται: «Οι γονείς εργάζονταν μια ζωή, στερούνταν απολαύσεις, αποταμίευαν και αγόραζαν ακίνητα για να τα κληροδοτήσουν στα παιδιά τους. Σήμερα όμως φαίνεται πως η νοοτροπία αυτή αλλάζει. Ενας στους επτά γονείς στη Βρετανία δηλώνει ότι προτεραιότητά του για τα χρόνια της συνταξιοδότησης είναι η προσωπική του ευημερία και όχι η αποταμίευση για τους κληρονόμους».
Ολοένα και περισσότεροι συνταξιούχοι ξαναγράφουν τους κανόνες, επιλέγοντας να χαρούν οι ίδιοι τους καρπούς των κόπων τους και να κάνουν πράγματα που τους ευχαριστούν.
Αποτελούν μέρος ενός παγκόσμιου φαινομένου που έχει ονομαστεί «ski» (από τα αρχικά των λέξεων «Spending Kid’s Inheritance που σημαίνει «δαπανώντας την κληρονομιά των παιδιών») το οποίο αμφισβητεί την παραδοσιακή μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων από τη μια γενιά στην άλλη.
Οι νοοτροπίες αλλάζουν, μαζί και η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων.
Η εύκολη απάντηση και στις δύο τάσεις, είναι ο ατομικισμός. Ο «εαυτός» σε πρώτο πλάνο. Η οικογένεια με τους όρους που γνωρίζαμε κλονίζεται και όχι μόνο γιατί η επιθυμία και η πραγματικότητα βρίσκονται σε απόκλιση. Ούτε γιατί η οικονομία εξουσιάζει.
Τα δύο άρθρα σημειώνουν τις μετακινήσεις στον κοινωνικό χάρτη.
Οι διαδρομές δεν είναι προαποφασισμένες. Οι άνθρωποι παραπαίουν και…
περιδινίζονται αναζητώντας μια πηγή χαράς και ευχαρίστησης.
Η πηγή που την τροφοδοτούσε στερεύει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου