Του ΚΩΣΤΑ ΛΕΟΝΤΑΡΙΔΗ
«Εδειξε σε όλους τι σημαίνει Ελλάδα». Ετσι ερμήνευσαν, σε υπερθετικό
πατριωτικό βαθμό, μέσα ενημέρωσης την εξής είδηση: Ο Νίκος Αλιάγας
-άνθρωπος ευγενής, καλλιεργημένος, ταλαντούχος με τα δικά μου κριτήρια-
χόρεψε χάριν παιδιάς σε ένα σόου της γαλλικής τηλεόρασης (TF1), καλά
μαντέψατε, συρτάκι.
Πέντε εκατομμύρια τηλεθεατές, ειπώθηκε από
τους ίδιους αξιολογητές, αναγνώρισαν (Αλιάγα άκοντος βεβαίως) ακόμα μια
«άλλη Ελλάδα», την πατρίδα του «Ζορμπά» που δεν υποστέλλει ποτέ το
σύμβολο της πηγαίας λεβεντιάς.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, η
ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη που έγινε γνωστή παγκοσμίως ως «Zorba the
Greek» έκανε έναν κόσμο να χορεύει στις προσταγές της μουσικής που
έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης. Ποια είναι τα τρία Οσκαρ που κατέκτησε η
ταινία (1964) μόνον οι πιο μελετηροί κριτικοί τέχνης το γνωρίζουν, όπως
και ελάχιστοι μνημονεύουν τον εκ των συμπρωταγωνιστών Αλαν Μπέιτς που
υποδυόταν το «αφεντικό» - διανοούμενο της υπόθεσης. Ο πληθωρικός Αντονι
Κουίν όμως, στον ρόλο του Αλέξη Ζορμπά, έμελλε να συμβολοποιηθεί ως
δείγμα ατόφιου Ελληνα, πείθοντας επί δεκαετίες τους απανταχού αδαείς,
αφού να, «κάπως έτσι» μοιάζουν και φέρονται όσοι κατοικούν σε αυτή την
ευρωπαϊκή εσχατιά. Σαν Ζορμπάδες. «Ωπααα»...
Επί το πρακτικότερον, τα
αμέτρητα εστιατόρια και ταβέρνες εσωτερικού - εξωτερικού με ονομασία
«Ζορμπάς» εγγυόνταν στους πεινασμένους την αυθεντικότητα της ελληνικής
κουζίνας και της κεχριμπαρένιας ρετσίνας, μια γαστριμαργική εμπειρία που
δεν έπρεπε να αγνοεί κανένα στομάχι. Ως επιδόρπιο προσφερόταν ομαδικό
μεράκλωμα· μπουρδουκλωμένα πόδια μεθυσμένων από το μπουζούκι αλλοδαπών.
«Ωπααα»...
Ο «Ζορμπάς» είχε κατοχυρωθεί ως συναλλαγματοφόρο
προστατευόμενο Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).
Τις εξελίξεις
δεν μπορούσε -σίγουρα ούτε θα ήθελε...- να φαντασθεί ακόμα και ένα μυαλό
της εμβέλειας του Νίκου Καζαντζάκη:
Ο λογοτεχνικός γεννήτορας του «Ζορμπά» έγραψε ότι εάν ήταν στον κόσμο όλο να διάλεγε έναν ψυχικό οδηγό -«γκουρού» όπως τον λένε ο Ινδοί, «γέροντα» όπως τον λένε οι καλόγεροι στο Αγιονόρος-, θα διάλεγε τον Ζορμπά. Τον Ζορμπά που τον έμαθε να χορεύει ζεϊμπέκικο σε μια παραλία, ύστερα από κρασοκατάνυξη. Τον Ζορμπά που ήταν ανοιχτό βιβλίο στα εύκολα και στα δύσκολα. Τον ορθόκορμο ασπρομάλλη που την κουβέντα και τη σιωπή υπέγραφε η ψυχή του. Τον Ζορμπά που με την πρωτόγονη ματιά του αποστόμωνε σπουδαγμένους. Εναν πότε αμαρτωλό με αιτία και άλλοτε άγιο χωρίς φοβέρα. Αυτόν τον Ζορμπά μάς σύστησε ο Καζαντζάκης.
Ο λογοτεχνικός γεννήτορας του «Ζορμπά» έγραψε ότι εάν ήταν στον κόσμο όλο να διάλεγε έναν ψυχικό οδηγό -«γκουρού» όπως τον λένε ο Ινδοί, «γέροντα» όπως τον λένε οι καλόγεροι στο Αγιονόρος-, θα διάλεγε τον Ζορμπά. Τον Ζορμπά που τον έμαθε να χορεύει ζεϊμπέκικο σε μια παραλία, ύστερα από κρασοκατάνυξη. Τον Ζορμπά που ήταν ανοιχτό βιβλίο στα εύκολα και στα δύσκολα. Τον ορθόκορμο ασπρομάλλη που την κουβέντα και τη σιωπή υπέγραφε η ψυχή του. Τον Ζορμπά που με την πρωτόγονη ματιά του αποστόμωνε σπουδαγμένους. Εναν πότε αμαρτωλό με αιτία και άλλοτε άγιο χωρίς φοβέρα. Αυτόν τον Ζορμπά μάς σύστησε ο Καζαντζάκης.
Δεν τον αφήσαμε ήσυχο μέσα στις σελίδες του. Τον
ευτελίσαμε σε ποικιλώνυμες νεοελληνικές εκδοχές, μοσχοπουλώντας το όνομά
του. Ωσπου μας διαμήνυσαν έξωθεν με λόγια και με έργα. «Τίτλοι τέλους».
Ο «μάγκας» Ζορμπάς σας δεν είναι πια ΠΟΠ. «Ωπααα;»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου