"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΛΙΘΙΟΙ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Οι μετανιωμένοι Βρετανοί

Του ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ

Διάβασα πως το 57% των Βρετανών έχει μετανιώσει για το Brexit. Μάλιστα, ζητούν επανάληψη του δημοψηφίσματος. 

Θα έλεγα πως είναι αργά για δάκρυα.  

Τώρα πληρώνουν τις συνέπειες της δικής τους επιλογής, καθώς και την ανευθυνότητα του μοιραίου Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος την ιστορική αμφιθυμία των Συντηρητικών για την Ευρωπαϊκή Ενωση τη μετέτρεψε σε εθνική κρίση.

Είναι, δε, κανόνας πως πολυσύνθετα προβλήματα δεν μπορούν να απαντηθούν με ένα «ναι» ή με ένα «όχι». Εχουμε κι εμείς πικρή πείρα από το καλοκαίρι του 2015. Τότε, παρά την ηθελημένη ασάφεια του ερωτήματος, ήταν κοινή πεποίθηση πως η διακύβευση αφορούσε την ευρωπαϊκή πορεία της πατρίδας μας. Και αν το 61,3% ψήφισε όπως ψήφισε, ο τότε πρωθυπουργός είχε τον κυνισμό ή τον ρεαλισμό ή την ωριμότητα –διαλέγετε ό,τι θέλετε– να αλλάξει μέσα σε λίγες ημέρες αυτήν την ψήφο.

Στη Βρετανία, μετά το δημοψήφισμα, πρότειναν στην πολιτική ηγεσία να ακολουθήσει το παράδειγμα του Αλ. Τσίπρα.  

Μεταξύ μας, αν το έκαναν, σήμερα όλα θα ήταν μια χαρά. Ούτε γάτα ούτε ζημιά. Γιατί δεν είναι λύση να ξανακάνουμε δημοψήφισμα επειδή οι συνέπειες της αρχικής μας απόφασης αποδείχθηκαν τραγικές. Και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είναι ξέφραγο αμπέλι, όποιος θέλει, όποτε θέλει να μπαίνει και να βγαίνει.

Βλέποντας την περιπέτεια του Βrexit, αναρωτήθηκα τι θα ψήφιζαν οι Ελληνες αν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1977 ή το 1978 έθετε στην κρίση τους την απόφασή του να ενταχθεί η πατρίδα μας στην ΕΟΚ.

Κάτι μου λέει πως, με δεδομένο το κλίμα της εποχής των πρώτων χρόνων της Μεταπολίτευσης, πολύ δύσκολα το «ναι στην ένταξη» θα πλειοψηφούσε. Γι’ αυτό πολύ σοφά έπραξε τότε και αρκέστηκε αυτή η στρατηγική του πρόταση να εγκριθεί μόνον από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, γιατί ενίοτε ο λαός λαμβάνει αποφάσεις που σε βάθος χρόνου αποδεικνύονται λανθασμένες.

Η Βρετανία μετά το Brexit βρίσκεται σε...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Είναι η Ρωσία ο μεγάλος εχθρός της Δύσης;

Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

 Είμαι λάτρης της ρωσικής λογοτεχνίας. Στο εξομολογητήριο θα ομολογήσω ότι μπορεί τον Ντοστογιέφσκι να μην τον διαβάζω στη γλώσσα του, αλλά αν έχω στο μυαλό μου μια αντίληψη για τις δυνατότητες της τέχνης του μυθιστορήματος αυτός κατέχει την πρώτη θέση. Είμαστε τυχεροί διότι στα Ελληνικά τον έχει μεταφράσει ο Αρης Αλεξάνδρου στη δεκαετία του ’50 και η Ελένη Μπακοπούλου πρόσφατα. Ο Ντοστογιέφσκι στοιχειοθετεί ένα από τα ισχυρά επιχειρήματα της συμμετοχής της Ρωσίας στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Το μυθιστόρημα, κατά τον Κούντερα, είναι το είδος της γηγενούς ευρωπαϊκής έκφρασης. Και οι Ρώσοι το οδήγησαν στα άκρα του.  

Είναι δυνατόν να συλλάβεις την ευρωπαϊκή λογοτεχνία χωρίς τον Ντοστογιέφσκι, τον Τολστόι ή τον Γκόγκολ; 

Αν τους αγνοείς δεν σημαίνει ότι έχεις χάσει περιοχές ολόκληρες από την ήπειρο της σκέψης και της αισθητικής απόλαυσης; 

Κι αν στο κάτω κάτω κάτι διακρίνει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό από αυτό που ο ίδιος αντιμετωπίζει ως βαρβαρότητα είναι η δυνατότητα αισθητικής απόλαυσης. Μπορείς να συλλάβεις τη μουσική αισθητική απόλαυση χωρίς τον Τσαϊκόφσκι ή τον Σοστακόβιτς;

Μεγάλωσα σε έναν κόσμο που τη Ρωσία τη χώριζε από την υπόλοιπη Ευρώπη το τείχος ανάμεσα στον ολοκληρωτισμό και τη δημοκρατία. Και έφτασα να πιστεύω ότι το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» ήταν οικοδόμημα μιας συγκεκριμένης ιδεολογίας και ορισμένων εραστών της απόλυτης εξουσίας, όπως ο Λένιν, ο Τρότσκι και ο Στάλιν. Οταν γκρεμίστηκε το Τείχος του Βερολίνου ήλπιζα, πίστευα πως ο ευρωπαϊκός πολιτισμός θα μπορέσει να βρει τα πραγματικά του όρια.

Συμφωνώ: Πρέπει να αναθεωρήσω την αισιοδοξία μου. Το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» μπορεί να κατέρρευσε, φαίνεται όμως ότι τα κύτταρά του παραμένουν ζωντανά

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνον με τις γεωστρατηγικές επιλογές της υπερδύναμης. Είναι και μια αντανακλαστική αντίδραση που φέρνει αντιμέτωπη τη Ρωσία απέναντι στη Δύση. Με ή χωρίς κομμουνισμό, με τον νεο-τσαρισμό του Πούτιν. Είναι το θέμα της πραγματείας του Δημήτρη Τριανταφυλλίδη με τίτλο: Ρωσία, ο μεγάλος εχθρός της Δύσης. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Επίκεντρο»
 

Είναι η Ρωσία ο μεγάλος εχθρός της Δύσης; 

Κι αν η απάντηση στο ερώτημα είναι καταφατική έπεται η συνέχεια: 

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ: Η εποχή των νταήδων

 

Toυ ΑΝΔΡΕΑ ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Ζούμε σε μια εποχή που πολλά θεμέλια της φιλελεύθερης δημοκρατίας κλονίζονται. Κάτω από τις συνεχείς επιθέσεις ενός αυταρχικού λαϊκισμού. Και δεν είναι πολλά όσα οι απλοί πολίτες μπορούν να κάνουν ώστε να συμβάλουν στην αντιστροφή του ρεύματος αυτού. Mε έμφαση στον εθνικισμό, στην κολακεία των πιο λαϊκών χαρακτηριστικών, στην καταγγελία κατά των κοινωνικών και πολιτικών ελίτ νεοφερμένοι σχετικά πολιτικοί ηγέτες καλλιεργούν την προσωπολατρία και σταδιακά υπονομεύουν και διαβρώνουν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως για την εξέλιξη αυτή δεν έχουν ευθύνη, σε αρκετές περιπτώσεις, και οι ορθολογικά δημοκρατικοί αντίπαλοί τους. Κυρίως διότι επικεντρώνουν τα πολιτικά τους κελεύσματα σε ζητήματα που είναι αισθητά απομακρυσμένα από τις ανησυχίες και τα βασικά ενδιαφέροντα των μεγάλων λαϊκών στρωμάτων.

Βρέθηκα πριν από λίγες ημέρες σε μια συζήτηση με στελέχη του αμερικανικού Δημοκρατικού Κόμματος (πολιτικούς, υπευθύνους στρατηγικής, pollsters, δημοσιογράφους, αναλυτές κ.λπ.). Μου προκάλεσε κατάπληξη πως πέραν της αναμενόμενης κριτικής κατά του τραμπισμού για διάβρωση των θεσμών της δημοκρατίας όλον τον υπόλοιπο χρόνο αναλώθηκαν σε ζητήματα αποκατάστασης φυλετικής ισότητας, ενσωμάτωσης της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ και στην παρουσία γυναικών σε κέντρα εξουσίας στις επιχειρήσεις και στην πολιτική.  

Τα ζητήματα αυτά όμως δεν απασχολούν τις μεγάλες μάζες των εκλογέων. Πολλοί μάλιστα, ακόμα και του Δημοκρατικού Κόμματος, ενοχλούνται. Κάτι τέτοιο, η εμμονή δηλαδή με την πολιτική ορθότητα, τον δικαιωματισμό και το ζήτημα των κοινωνικών ταυτοτήτων, διευκολύνει τους λαϊκιστές να «κλέβουν» τη συμπάθεια των λαϊκών στρωμάτων και να ανέρχονται στην εξουσία (βλ. σχετικά και εξαιρετικό βιβλίο του Edward Luce, «The Retreat of Western Liberalism», Abacus, 2018).

Δεν είναι τυχαίο πως σχεδόν παντού οι νέοι  «νταήδες» της πολιτικής, αυτοί δηλαδή οι ηγέτες που προωθούν αυταρχικά πρότυπα και σταδιακά υπονομεύουν τις δημοκρατικές αξίες, ταυτίζονται στους κοινωνικούς στόχους που επιδιώκουν. Και που είναι ακριβώς αντίθετοι με τις επιλογές των «πολιτικά ορθών» αντιπάλων τους. Ο Πούτιν, ο Ορμπαν, ο Μπολσονάρο, ο Ντουέρτε, ο Μόντι, ο Ερντογάν, αλλά και ο Τραμπ σιχαίνονται την όποια ιδέα για δικαιώματα στους ομοφυλόφιλους, εξασφάλισης απόλυτα ίσων ευκαιριών σε φυλετικές μειονότητες και ευρείας συζήτησης για τα δικαιώματα των γυναικών. Το ζήτημα είναι πως αδιαφορούν για τα ζητήματα αυτά και οι μεγάλες λαϊκές πλειοψηφίες, κι έτσι τους φέρνουν και τους διατηρούν στην εξουσία. 

Είναι χαρακτηριστικό πως στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ στις τελευταίες εκλογές κέρδισε την έδρα της Γερουσίας ο Δημοκρατικός Τζο Φέτελμαν εγκαταλείποντας τελείως αυτές τις εμμονές των Δημοκρατικών. Αντίθετα, εστίασε σε παραδοσιακές πολιτικές αξίες, όπως αύξηση μισθών, πλήρη απασχόληση, προβλήματα νέων, φοιτητικά δάνεια κ.λπ. Κάτι βέβαια που τελικά απέδωσε.  

Θα μάθουν κάτι απ’ αυτόν οι Δημοκρατικοί; 

 Αγνωστο.

Για να ολοκληρώσω με το θέμα, η δημοκρατία έχει πλέον γίνει πολύ ευάλωτη
. Και κινδυνεύει στα χέρια αυταρχικών λαϊκιστών. Των λεγόμενων «νταήδων» της πολιτικής (βλ. και βιβλίο Gideon Rachman, «The Age of the Strongman», Other Press, 2022). 

Είναι στα χέρια των πραγματικών δημοκρατών να αποτρέψουν μια ενδεχόμενη τελική της κατάρρευση. Αλλάζοντας όμως τον πολιτικό τους λόγο και προσαρμόζοντάς τον στα άμεσα ενδιαφέροντα των μεγάλων μαζών. Να πάψουν να ομιλούν πάνω από τα κεφάλια τους. Κι αναγνωρίζοντας πως πολλές τους ανησυχίες, έστω και κάποιες που για ορισμένους φαντάζουν ξεπερασμένες και αντιδεοντολογικές – όπως ο εθνικισμός, η κοινωνική ανασφάλεια, η υπερβολική φροντίδα κοινωνικών μειονοτήτων από το κράτος – έχουν βάση, είναι πραγματικές και χρειάζονται αντιμετώπιση. 

Αν δεν υπάρξει αλλαγή ατζέντας...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Ενα δύσκολο πολιτικό ελληνοτουρκικό «ταγκό»

 

Του ΑΛΕΞΗ ΠΑΠΑΧΕΛΑ

Ενα «ταγκό» βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή την περίοδο ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και στον Ταγίπ Ερντογάν. Προφανώς δεν είναι ένας χορός που ακολουθεί κάποιο πρότυπο. Δεν σχεδιάστηκε, προέκυψε. Είναι ένας χορός ο οποίος, όμως, πολιτικά βολεύει και τους δύο σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή, καθώς έχουν να αντιμετωπίσουν δύσκολες εκλογικές αναμετρήσεις.

Το μεγαλύτερο κρυφό προεκλογικό όπλο του πρωθυπουργού μπορεί να είναι ο ίδιος ο Ερντογάν. Δεν ξέρω αν κάποιος μπορεί να το μετρήσει, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάθε φορά που επιτίθεται στον κ. Μητσοτάκη τού δίνει μερικές μονάδες και βάζει τους αναποφάσιστους να το ξανασκεφτούν πιο σοβαρά. Επειδή έχει καταστεί εμμονή πλέον για τον Τούρκο ηγέτη, δεν υπάρχει μέρα που ο ίδιος ή κάποιος άλλος αξιωματούχος να μην επιτεθούν στον Ελληνα πρωθυπουργό.

Δεν κερδίζει όμως μόνο αυτός.  

Τούρκοι ειδικοί και δημοσιογράφοι μάς εξηγούν ότι κάθε επίθεση στον Μητσοτάκη και στην Ελλάδα δίνει πόντους και στον Ερντογάν. Για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες η Ελλάδα είναι πολύ ψηλά στην επικαιρότητα αλλά και στη λίστα των «εχθρών». Το «χαρτί» των επιθέσεων στη χώρα μας έχει γίνει δημοφιλές. Γεγονός που αποδεικνύεται από τη βιασύνη της τουρκικής αντιπολίτευσης να το παίξει και αυτή δυνατά.

Ο πρωθυπουργός, από την πλευρά του, έχει ανεβάσει τους τόνους απέναντι στην Τουρκία αλλά χωρίς να ξεπερνάει ποτέ κάποια όρια. Mπορεί, πάντως, να πείσει ότι πήρε αποφάσεις που θα θωρακίσουν αμυντικά τη χώρα. Η «μάχη του Εβρου» και η διενέργεια ερευνών για την ανακάλυψη νέων ενεργειακών κοιτασμάτων είναι «χαρτιά» που μετράνε σε μεγάλη μερίδα πολιτών. Ο κ. Μητσοτάκης συσπειρώνει με αυτόν τον τρόπο ψηφοφόρους του που αμφιταλαντεύονταν ενδεχομένως για το τι θα ψηφίσουν. Και δημιουργεί αναχώματα, κυρίως προς τα δεξιά.  

Ο κ. Τσίπρας δεν μπορεί να παίξει στα ίσα σε αυτό το γήπεδο. Αν μη τι άλλο, επειδή μια σημαντική μερίδα κομματικών στελεχών συνεχίζει να τοποθετείται σε αυτά τα θέματα σαν να θέλει να επιστρέψει στο προπατορικό 3%.

Αν το «ταγκό» εξελιχθεί ομαλά, μπορεί να βοηθήσει Μητσοτάκη και Ερντογάν να επανεκλεγούν. Βέβαια δεν πρόκειται για καλά προβαρισμένο ταγκό σε κάποια αίθουσα χορού του Μπουένος Αϊρες. Υπάρχουν πολλά περιθώρια για στραβοπατήματα και κακούς υπολογισμούς. Μπορεί, άλλωστε, να φαίνεται ότι είναι χορός για δύο, αλλά είναι πολλοί οι κεντρικοί παίκτες και αξιωματούχοι που τον παρακολουθούν και με μια άγαρμπη κίνησή τους μπορούν να μετατρέψουν το ταγκό σε...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Θα έρθει κάποιο βράδυ η Τουρκία;

 

Του Παντελή Σαββίδη

Σε μια προσπάθεια διαδικτυακής ενημέρωσης που κάνουμε (Anixnefseis web tv), επιλέγουμε συνειδητά διακεκριμένους τούρκους συνομιλητές όπως, προχθες, Κυριακή τον Γιαβούζ Μπαϋντάρ, διακεκριμένο δημοσιογράφο σε αναγκαστική εξορία από την Τουρκία μετά το 2016.

Ο Μπαϋντάρ ήταν, τελευταία, αρχισυντάκτης του εμβληματικού ιστολογίου Ahval το οποίο εμφανιζόταν στα τουρκικά, αγγλικά και αραβικά και το οποίο έκλεισε πριν τρείς ημέρες λόγω οικονομικών προβλημάτων. Το χρηματοδοτούσαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η προσέγγιση της Τουρκίας στην Ελλάδα γίνεται, συνήθως, από ‘Ελληνες αρθρογράφους. Η Τουρκία για να αντιμετωπισθεί πρέπει να αναλυθεί βαθιά στις πραγματικές της διαστάσεις. Και αυτό η συνομιλία με ανθρώπους σαν τον Μπαϋντάρ έχει ενδιαφέρον.

Παρά τις αντιδράσεις που προκαλεί η χρήση της τουρκικής γλώσσας σε ένα μέρος του ελληνικού κοινού, η επιλογή της πρέπει να γίνεται συνειδητά. Ιδιαιτέρως όταν πρόκειται για διαδικτυακές μεταδόσεις τις οποίες μπορεί να παρακολουθήσει τουρκικό ακροατήριο.

Η χειραγώγηση της τουρκικής κοινής γνώμης από το τουρκικό κράτος είναι απόλυτη. Και τα στερεότυπα για τον Έλληνα αρνητικά.

Μια επίμονη προσπάθεια αλλαγής της εικόνας του απόλυτου κακού για τον γιουνάν είναι δυνατή;

Η απάντηση που έδωσε ο κ. Μπαϋντάρ δεν είναι αισιόδοξη. Σε επίμονες ερωτήσεις είπε πως σε αντίθεση με τον Έλληνα, ο τούρκος συντάσσεται απολύτως με το κράτος. Θεωρεί αλήθεια ό,τι του πει. Από αυτής της πλευράς δεν μπορεί να αναπτυχθεί στην Τουρκία μια κοινωνία των πολιτών που θα διατυπώσει, σε έναν δημόσιο λόγο με επιρροή, διαφορετική άποψη από του καθεστώτος.

Δυστυχώς, αυτή είναι η πραγματικότητα αλλά η ελπίδα μήπως και κάτι αλλάξει, ας πεθάνει τελευταία.

Ο συνομιλητής μας μας είπε πως εκείνο που συνεχίζει ο Ερντογάν είναι η σύνθεση τουρκισμού και ισλαμισμού την οποία ξεκίνησε μετά το πραξικόπημα του Εβρέν ο Τουρκούτ Οζάλ, τον οποίο το βαθύ κράτος δολοφόνησε μετά το κουρδικό του άνοιγμα.

Το βασικό ερώτημα της επικαιρότητας, όμως, είναι αν η Τουρκία υλοποιήσει την απειλή της «θα έρθουμε ένα βράδυ».

Η έκφραση μπορεί να παγιώθηκε με απειλές κατά της Ελλάδας αλλά αποτελεί το νέο τουρκικό δόγμα του προληπτικού χτυπήματος.

Το «θα έρθουμε ένα βράδυ σημαίνει πως θα κρίνουμε πότε θα σας επιτεθούμε αλλά οι προϋποθέσεις για το πρώτο χτύπημα έχουν ικανοποιηθεί». Σε ό,τι μας αφορά είναι, πιθανώς, η στρατιωτικοποίηση των νησιών ή η περιπλανώμενη στην τουρκική φαντασία, υποστήριξη της τρομοκρατίας.

Για τον Γιαβούζ Μπαϋντάρ, ο Ερντογάν ίσως και να μην θέλει μια πολεμική περιπέτεια με την Ελλάδα. Παρασύρεται, όμως, από τους ακραίους εθνικιστές συμμάχους του, τους Γκρίζους Λύκους του Μπαχτσελί σε κινήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε καταστάσεις ανεξέλεγκτες. 

Ο Ερντογάν ενδιαφέρεται, πρωτίστως, πως θα διατηρήσει την εξουσία. Τα υπόλοιπα τον ενδιαφέρουν δευτερευόντως.

Γκρίζα Λύκαινα έχει και ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης, την Μεράλ Αξενέρ η οποία αποσχίσθηκε από το Εθνικιστικό Κόμμα του Μπαχτεσελί, το οποίο συνεργάζεται με τον Ερντογάν και έχει ποσοστό που κυμαίνεται γύρω στο 15%. Ακόμη και στην απίθανη περίπτωση που κερδίσει τις εκλογές η σημερινή αντιπολίτευση, θα είναι δέσμια των επιλογών της Αξενέρ. Και οι επιλογές αυτές δεν διαφέρουν από τις σημερινές κυβερνητικές στην Τουρκία.

Από της πλευράς αυτής, δηλαδή, της εξώθησης στα άκρα και αδυναμίας απόλυτου ελέγχου της καταστάσεως, δεν αποκλείεται μια στρατιωτικού χαρακτήρα κρίση μεταξύ των δύο χωρών. Αυτή είναι η θέση που υποστηρίζει και ο Αντιστράτηγος ε.α. και πρώην ΑΚΑΜ στην Άγκυρα Λάζαρος Καμπουρίδης ο οποίος θεωρεί πως με την διάταξη που έχουν σήμερα οι τουρκικές δυνάμεις, οι οποίες στο στρατό ξηράς είναι συγκεντρωμένες στα σύνορα με τη Συρία και το Ιράκ, μια γενικευμένη στρατιωτική αναμέτρηση Ελλάδας Τουρκίας δεν είναι πιθανή. Είναι πιθανό, όμως, ένα επεισόδιο που θα αναγκάσει την Ελλάδα να καθίσει στο τραπέζι και να συζητήσει δικαιώματα ή κυριαρχία της.

Σύμφωνα με στρατιωτικούς παρατηρητές ένα επεισόδιο μικρής κλίμακας που θα δημιουργήσει η Τουρκία δεν είναι καθόλου σίγουρο πως θα απαντηθεί από ελληνικής πλευράς. Οι αναλυτές αυτοί θεωρούν πως στην Αθήνα δεν υπάρχει πολιτικός ηγέτης που θα διακινδύνευε μια τέτοια αντιπαράθεση με την Τουρκία. Ο τελευταίος του είδους ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Η κατευναστική στάση των ΗΠΑ- και της Ρωσίας- απέναντι στην Τουρκία σε ό,τι αφορά τις απειλές του Ερντογάν να εισβάλλει στη χώρα είναι ανησυχητική ένδειξη της αντίδρασης της Ουάσιγκτον απέναντι στην Άγκυρα.

Στην αμερικανική πρωτεύουσα υπάρχουν περισσότερες της μιας προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση της Τουρκίας. Το State Department είναι...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Παρακάμπτοντας τον Βόσπορο

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΖΙΜΑ

Εντεκα χρόνια µετά την ανακοίνωση της µαταίωσής του, το πολυσυζητημένο έργο του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης, που θα μετέφερε ποσότητες ρωσικού πετρελαίου στη Μεσόγειο παρακάμπτοντας τα στενά του Βοσπόρου, επιστρέφει στο τραπέζι των συζητήσεων μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας χωρίς, τούτη τη φορά, την παρουσία του ρωσικού παράγοντα.

Οι δύο πλευρές γνωστοποίησαν ότι επανεξετάζουν το εν λόγω επενδυτικό σχέδιο με σκοπό την ανάστροφη λειτουργία του αγωγού, μεταφορά δηλαδή πετρελαίου από τον Νότο μέσω λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, στα διυλιστήρια της Βουλγαρίας στη Μαύρη Θάλασσα.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο η μεν Βουλγαρία (θα) κάνει ένα σημαντικό βήμα για την πετρελαϊκή της απεξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο, η δε Ελλάδα ενισχύει τη θέση της στoν ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, αφού μετά τη λειτουργία, από τον Οκτώβριο φέτος, του κάθετου αγωγού IGB, που μεταφέρει ήδη φυσικό αέριο στη γειτονική χώρα και από εκεί σε άλλες βαλκανικές αγορές, θα στέλνει στην ενδοχώρα της και πετρέλαιο.

Ταυτόχρονα αποδυναμώνεται ο ρόλος των στενών του Βοσπόρου, ως γεωπολιτικό εργαλείο της Τουρκίας που διατηρεί λόγο στις διελεύσεις, τις οποίες επηρεάζει ανάλογα με το συμφέρον της ίδιας ή και του Πούτιν που τη χρησιμοποιεί στα σχέδιά του, σε ρόλο «δούρειου ίππου».

Είναι ενδεικτικό επ’ αυτού ότι ο Βούλγαρος υπουργός Ενέργειας Ρόσεν Χρίστοφ, ανακοινώνοντας την έναρξη συζητήσεων με την ελληνική πλευρά για τον πετρελαιαγωγό, δήλωσε πως από την ημέρα που η Μόσχα διέκοψε την παροχή πετρελαίου και αερίου προς τη Βουλγαρία, η Τουρκία πενταπλασίασε τα τέλη διέλευσης από τα Στενά για τα δεξαμενόπλοια που τροφοδοτούν το διυλιστήριο στο Μπουργκάς με αργό πετρέλαιο από τη Μεσόγειο.

Για την παράκαμψη του Βοσπόρου είχε σχεδιαστεί να γίνει στη δεκαετία του ’90 ο συγκεκριμένος πετρελαιαγωγός με συνεταίρους τη Ρωσία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα, αλλά το 2011 το έργο εγκαταλείφθηκε, μολονότι τα σχέδια είχαν ολοκληρωθεί.

Επισήμως το ναυάγιο αποδόθηκε στην άρνηση, για «περιβαλλοντικούς λόγους», της Βουλγαρίας.


Στην πραγματικότητα το έργο ακύρωσαν οι...

 

Δυτικής πολιτικώς ορθής ισλαμοφασιστολαγνείας κωμωδία

 

Σαν σήμερα (29/11/ΧΧΧΧ)

 

1899: Ο ελβετός επιχειρηματίας Χανς Γκάμπερ ιδρύει την ποδοσφαιρική ομάδα της Μπαρτσελόνα.

1906: Ιδρύεται η αυτοκινητοβιομηχανία Lancia από τον ραλίστα και μηχανικό Βιτσέντσο Λάντσια.

1963: Οι Beatles κυκλοφορούν την επιτυχία τους «I Want to Hold Your Hand».Οι προπωλήσεις φθάνουν το 1.000.000 .

1964: Στο αίμα πνίγεται ο επίσημος εορτασμός στον Γοργοπόταμο για την ανατίναξη της ομώνυμης γέφυρας από αντιστασιακούς το 1942. Έκρηξη στον χώρο της εκδήλωσης προκαλεί το θάνατο 13 ανθρώπων και τον τραυματισμό 45.

1975: Ο Μπιλ Γκέιτς και ο Πολ Άλεν ονομάζουν τη νέα εταιρία που ίδρυσαν Microsoft (Microcomputer Software).

1851: Πεθαίνει ο Εμμανουήλ Ξάνθος, από τους ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας.

1924: Πεθαίνει ο ιταλός συνθέτης Τζιάκομο Πουτσίνι («Τόσκα»)

2001: Πεθαίνει ο Τζορτζ Χάρισον, βρετανός κιθαρίστας των Beatles.
 
 
 
 
 
 
 

 
2020:
  Πέθανε σε ηλικία 85 ο Ντέβιντ Πράουζ, ο Βρετανός ηθοποιός που υποδύθηκε τον φανταστικό χαρακτήρα του Τζορτζ Λούκας στην κλασική τριλογία «Ο Πόλεμος των Άστρων», Νταρθ Βέιντερ.

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΣΥΡΙΖΟ-ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΦΑΣΙΣΤΟ-ΠΟΥΤΙΝΑΡΟΠΛΗΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Εκλεκτικές συγγένειες φασισταράδων


Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

«Αυτός τουλάχιστον θα μπορούσε να μην ψηφίσει την καταδίκη του». Η φράση φέρεται ότι ανήκει στον Ροβεσπιέρο και αναφέρεται στον Φίλιππο της Ορλεάνης, ο οποίος στην κρίσιμη ψηφοφορία που οδήγησε στην γκιλοτίνα τον εξάδελφό του Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ ψήφισε υπέρ της καταδίκης του. Δεν ξέρω αν είχαν αυτόν στο μυαλό τους οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ όταν απείχαν από την ψηφοφορία για την καταδίκη της Ρωσίας. Και πάντως δεν το λέω τυχαία. Η μεταμοντέρνα ευρωπαϊκή Αριστερά έχει ανασύρει τον Ροβεσπιέρο από τα υπόγεια της ιστορικής φρίκης και τον έχει ανακηρύξει σε σημείο αναφοράς του οράματός της.  

Θυμίζω τη θριαμβευτική ομιλία του Σλάβοϊ Ζίζεκ σ’ ένα ενθουσιώδες κοινό συριζαίων, που ήσαν έτοιμοι να αναλάβουν τη διακυβέρνηση της χώρας. Θυμίζω επίσης τις αναφορές στον μεγάλο Μαξιμιλιανό του συμπατριώτη του Μελανσόν

Την καταδίκη της Ρωσίας ως κράτος-τρομοκράτη την καταψήφισε το ΚΚΕ, ο ευρωβουλευτής του κόμματος Βελόπουλου και από την ψηφοφορία απείχαν οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Προς στιγμήν προκλήθηκε μια σύγχυση με την ψήφο της κ. Καϊλή, η οποία φαίνεται ότι οφείλεται σε παρεξήγηση – σε αντίθεση με την απολογία του καθεστώτος του Κατάρ, που δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να παρεξηγηθεί. Η στάση των ρωσόφιλων ευρωβουλευτών μας δηλώνει να υποθέσω και τον βαθμό συγγενείας που τους συνδέει με το καθεστώς Πούτιν. Αντιλαμβάνομαι τη στάση του ΚΚΕ και της Ελληνικής Λύσης. Πρώτος βαθμός συγγενείας. Δυσκολεύομαι όμως να αντιληφθώ τη στάση των ευρωβουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ.

Τι ακριβώς σημαίνει η αποχή; 

Είναι το προνόμιο του ευρωβουλευτή, προνόμιο που δεν απολαμβάνει ο συνάδελφός του στο εθνικό Κοινοβούλιο. Δεν είναι υποχρεωμένος να εξηγήσει τη στάση του.  

Ακόμη δεν μας έχουν εξηγήσει οι ευρωβουλευτές της Ν.Δ. γιατί προ ετών δεν είχαν ψηφίσει την καταδίκη του κομμουνισμού.  

Το πιθανότερο είναι ότι δεν θα μάθουμε ποτέ γιατί οι κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ απείχαν από την ψηφοφορία για την καταδίκη του καθεστώτος του Πούτιν, την εισβολή στην Ουκρανία και την κατατρομοκράτηση της ευρωπαϊκής ηπείρου. Ειδικά τώρα που η εισβολή, έπειτα από μήνες αποτυχίας, στρέφεται χωρίς κανένα πρόσχημα πλέον κατά του άμαχου πληθυσμού. 

Τι σημαίνει η αποχή λοιπόν; 

Σημαίνει ότι διατηρούν το δικαίωμα στην αμφιβολία;  

Κι αν αμφιβάλλουν, για ποιον λόγο αμφιβάλλουν. Επειδή θεωρούν ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την καταδίκη της Ρωσίας; 

Επειδή είναι υπέρ του ανθρώπου και της ειρήνης;  

Ή μήπως επειδή...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟ-ΚΗΦΗΝΟ-ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Στο πέλαγος των αντιφάσεων


Του Μάριου Πλωρίτη 

Απόσπασμα από ΑΡΘΡΑΡΑ  που είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» το καλοκαίρι του 1990.


Πολιτισμικά, αξιώνουμε τον παγκόσμιο σεβασμό για όσα πελώρια πύργωσαν οι πρόγονοί μας – και τον αξιώνουμε γκρεμίζοντας ανελέητα ό,τι δικό τους απόμεινε όρθιο στους αιώνες

Αρχίζοντας απ’ την πανέμορφη και πανέμνοστη γλώσσα τους, που είναι κι η δική μας γλώσσααλλά εμείς αρνιόμαστε την πρώτη κι εκπορνεύουμε τη δεύτερη

Και τελειώνοντας στα μνημεία και τα μουσεία με τα κατάλοιπά τους, που τα παραδίνουμε έρμαιο στους αρχαιοκάπηλους – «εμπάτε συλητές κι αρπάξτε και φυλάκους μη φοβάστε, αφού φύλακες δεν υπάρχουν καν»…

Γαυριούμε για τις «ρίζες» και την «ταυτότητά» μας – και το κοινωνικο-πολιτιστικό όραμά μας είναι πώς θα γίνουμε εικόνα και ομοίωση όχι καν της άξιας πραμάτειας των ξένων, αλλά των σκυβάλων και των εκκριμάτων τους. Μιλάμε κάποια σπαράγματα ελληνικών, ματίζοντάς τα με ξένες στραβομαθημένες λέξεις και στρεβλώνοντάς τα ακόμα πιο πολύ με ξενικές σνόμπικες προφορές… 

Τραγουδάμε και χορεύουμε σε καφρο-σκυλάδικους ρυθμούς, που προσφέρουν την υψηλή ηδονή του αφιονιού και του αμόκ… 

Ντυνόμαστε με ρούχα-επιγραφές ξενόγλωσσες – σαν τους παλιούς εκείνους «ανθρώπους-σάντουιτς», που γύριζαν στα πεζοδρόμια με δύο πινακίδες μπρος και πίσω, διαφημίζοντας φαγάδικα ή μπουλούκια…

Το χειρότερο – και η «αρχή στην πάσα συμφορά»: η Παιδεία μας έχει καταντήσει μια «δημόσια», που εκδίδεται στα σοκάκια και εκδίδει άχρηστα χαρτοδιπλώματα, που ασκεί τους πελάτες της στην αποχαύνωση της μηχανικής εκμάθησης και τους μεταδίδει άσβεστη αποστροφή για την πραγματική μάθηση και γνώση

Προαγωγός ισόβιας ραστώνης, έχει κάνει αποκλειστικό στόχο των πιστών της...

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΑΦΕΛΛΗΝΙΣΜΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Αξιοπρέπεια; τι να την κάνεις;;;


Toυ ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

 Θυμάμαι µε ενάργεια (με είχε πολύ εντυπωσιάσει) την αφήγηση που μου εμπιστεύθηκε κάποτε ο λογοτέχνης και εκπαιδευτικός Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος: Είχε επισκεφθεί τον φίλο και, ας πούμε, ομότεχνό του Αγγελο Σικελιανό, στην Αίγινα. Καθισμένοι οι δυο φίλοι στο μπαλκόνι του σπιτιού, όπου έμενε ο Σικελιανός, συζητούσαν «περί ψυχής» – ο Σικελιανός αγόρευε, ευφραδής πάντοτε, και ο Παναγιωτόπουλος τον παρακολουθούσε με τον σεβασμό που απαιτούσε η έμπνευση του «δασκάλου».

Κάποια στιγμή, στον δρόμο κάτω από το μπαλκόνι, εμφανίστηκε ένας ψαράς, με το ρηχό στρογγυλό του καλάθι κατάφορτο ψάρια, να διαλαλεί την πραμάτεια του

Ο Σικελιανός διέκοψε την «περί ψυχής» αδολεσχία του και ο συνομιλητής του, ο Ι. Μ. Π., πρόλαβε να ψελλίσει την απορία του: «Αυτός, εδώ τώρα, ο ψαράς, τι λες Δάσκαλε, έχει ψυχή;». 

Ο Σικελιανός έσκυψε λίγο για να δει πιο καθαρά την εικόνα, και απάντησε χωρίς δισταγμό στον συνομιλητή του: «Ψυχή αυτός, όχι, δεν έχει – τι να την κάνει;».

Η επιγραμματική (σύντομη και με βεβαιότητα) απάντηση του ποιητή έχει αποτυπωθεί στη μνήμη μου κι ας πέρασαν τόσα χρόνια. Διευκολύνει, ίσως, (ή «φωτίζει») τον τρόπο (αφέλεια, επιπολαιότητα, απλοϊκή έπαρση) που οι άνθρωποι της δημοσιότητας, συνήθως επηρμένοι, αντιμετωπίζουν ταπεινούς και καταφρονεμένους βιοπαλαιστές συνανθρώπους τους.

Σήμερα, απλοί και καταφρονεμένοι συνάνθρωποι στις «προηγμένες» κοινωνίες μας, μάλλον δεν υπάρχουν. Ακόμα και με ελάχιστη εξάσκηση σε κάποια μαστορική, χρεώνουν απίστευτες αμοιβές για ασήμαντη χειρωνακτική εργασία και πληρώνονται κατά κανόνα χωρίς να δίνουν απόδειξη. Οι άνθρωποι έχουν και παραέχουν «ψυχή», που αν ζούσε ο Σικελιανός θα τρόμαζε για την αρπαχτική της βουλιμία.

Ενα άλλο είδος περιφρονημένων και δραματικά στερημένων ανθρώπων πληθαίνει καθημερινά, με αυξημένη, όλο και περισσότερο, την εκρηκτική δυναμική του απελπισμού τους: Εφημερίδες και τηλεοράσεις προβάλλουν, κάθε τόσο, διθυραμβικά, φωτογραφίες και πανηγυρικές «δηλώσεις» όσων πρώτευσαν στις Εισαγωγικές των ΑΕΙ. Αλλά αυτές οι «πρωτιές» είναι, συχνά, θριαμβικά κατορθώματα χρυσοπληρωμένων φροντιστηρίων και ιδιωτικών μαθημάτων, που η εμπορική τους ευφυΐα έχει επιβάλει στην ελλαδική κοινωνία τον εκπαιδευτικό πρωτογονισμό της «απομνημόνευσης».

Εκατοντάδες χιλιάδες παιδιών στην Ελλάδα αποκλείονται, κάθε χρόνο, από την Ανώτατη Εκπαίδευση, επειδή (υγιέστατα) μειονεκτούν στην ψυχοκτόνο «απομνημόνευση». Παίζουν τη ζωή τους κορώνα-γράμματα τρέχοντας με τα «μηχανάκια» και μεταφέροντας πίτσες, μέσα στη νύχτα, επειδή δεν έχουν λεφτά για φροντιστήριο ή επιδεξιότητα για τον φορμαλισμό της απομνημόνευσης. 

Ο θεσμός των «φροντιστηρίων» στην Ελλάδα (μάλλον μοναδική περίπτωση διεθνώς) είναι ίσως η ευστοχότερη μέθοδος «γενοκτονίας»: μέθοδος για την εξαφάνιση της ιστορικής συνείδησης και της πολιτισμικής καλλιέργειας ενός λαού.

Κυριολεκτεί η λέξη «γενοκτονία», όταν πρόκειται για σφαγή, λιμό, λοιμό ή εκπατρισμό ενός λαού. Μάλλον πρέπει να δεχθούμε ότι μια μορφή γενοκτονίας είναι και η υποκατάσταση του σχολείου από το φροντιστήριο, της γλώσσας από μια παρασημαντική χρηστικής συνεννόησης, ο περιορισμός των στόχων της σπουδής αποκλειστικά στην επαγγελματική αποκατάσταση.

Ο Ελληνισμός, ιθαγενής ή απόδημος, εγχώριος ή μετανάστης, έχει χάσει, σε μεγάλο (επικίνδυνο) ποσοστό, τα στοιχεία – γνωρίσματα που του εξασφάλιζαν προνομιακή ετερότητα πολιτισμική.  

Ας τολμήσει, μια οποιαδήποτε κυβέρνηση, τη στατιστική καταμέτρηση: Θέλεις να είσαι Ελληνας και γιατί;  

Για μητρική σου γλώσσα θα διάλεγες ποτέ τα ελληνικά, και με ποια αιτιολογία προτίμησης; 

Το σχολείο σου και τα εκπαιδευτικά του προγράμματα ανταποκρίνονται στην ανάγκη σου για ατομική και συλλογική αξιοπρέπεια; 

Στο οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό σου περιβάλλον πιστοποιείς την καύχηση ή ντροπή και τη δυστυχία τού να είσαι Ελληνας; 

Θα συμφωνούσες με τον Αριστοτέλη ότι «το να ζητάς παντού το χρήσιμο δεν ταιριάζει στους ελεύθερους και μεγαλόψυχους ανθρώπους» – γιατί;

Ας υπήρχε τουλάχιστον, στο πολιτικό πεδίο, η τόλμη της δοκιμής: Να βρισκόταν ένας υπουργός Παιδείας, που να τολμούσε...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΘΝΟΠΑΤΕΡΟΞΕΦΤΙΛΑΡΟΠΛΗΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Φον Δημητράκης...και όλα τα λήγοντα σε άκης και όχι μόνο...

 

Του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου

 

Οι παραστάσεις του έργου τελείωσαν.

Κάποιοι συμπολίτες μας έκαναν μια αξιέπαινη προσπάθεια.

Θυσίασαν πολύ χρόνο και κατέβαλαν μεγάλο κόπο για να δούμε όλοι το αποτέλεσμα που είδαμε.

Δεν ήταν καθόλου εύκολο γιατί δεν είναι το κύριο επάγγελμα τους η ηθοποιία.

Και όμως αυτό που είδαμε ήταν μια επαγγελματική δουλειά πέρα για πέρα.

Το έργο διαχρονικό.

Όπως διαχρονικά είναι σχεδόν όλα τα έργα του Ψαθά.

Διαδραματίζεται την δεκαετία του 40 αλλά είναι τρομερά επίκαιρο σήμερα και σίγουρα θα είναι και αύριο.

Ένα έργο που μας δείχνει το άτομο απέναντι στην πολιτική και την εξουσία σε μια δύσκολη για την χώρα μας περίοδο όπως ήταν η Γερμανική κατοχή.

Είδαμε επί σκηνής τους πάντες.

Ήρωες, καιροσκόπους, προδότες.

Όλοι τους να περιστρέφονται γύρω από τον Φον Δημητράκη ένα πολιτευμένο.

Δειλό φιλόδοξο και αδίστακτο μπροστά στον στόχο του που ήταν πάντα η εξουσία και μόνο η εξουσία….

Η ατμόσφαιρα θα ήταν αποπνικτική αν δεν ήταν από την μια η πένα του συγγραφέα και από την άλλη η ματιά του σκηνοθέτη.

Κάπου γελάσαμε και με τα χάλια μας που δυστυχώς δεν λένε να τελειώνουν.

Γιατί μπορεί ο Φον Δημητράκης να κατέβηκε από το θέατρο αλλά το σίγουρο είναι ότι δεν θα μας λείψει καθόλου.

Δυστυχώς έχουμε πολλά πρόσωπα και προσωπεία σαν του Φον Δημητράκη, μπορεί και χειρότερα, να κυκλοφορούν ανάμεσα μας στην καθημερινότητα μας.

Έτοιμοι για όλα φτάνει να ικανοποιήσουν τις όποιες φιλοδοξίες τους.

Πέρα και πάνω από την ηθική που αγνοούν και από τις αρχές  που δεν είχαν ποτέ….

Ο Φον Δημητράκης προσπάθησε αλλά δεν κατάφερε να το φτάσει στα άκρα.

Παραιτήθηκε.

Έκανε βέβαια τα πάντα για να το αποφύγει αλλά στο τέλος με σπαραγμό ψυχής παραιτήθηκε.

Αυτοί που είναι δίπλα μας αυτό δεν το έχουν κάνει ποτέ .

Δεν είναι στην κουλτούρα τους.

Κρύβουν άλλοτε επιδέξια και άλλοτε αδέξια τις όποιες φιλοδοξίες τους κάτω από κούφιες μεγαλοστομίες για ιδέες που δεν πιστεύουν καν.

Εννοούν να μας υπηρετούν τάχα για το καλό μας είτε θέλουμε είτε όχι .

Ίσως ο Φον Δημητράκης σαν τραγικός ήρωας όπως εξελίχθηκε να...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΝΕΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ας μας ξυπνήσει η φωτιά

 

Toυ ΝΙΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑ

 Οπου κι αν πάει κανείς, οι άνθρωποι δείχνουν μεγάλο και καλοπροαίρετο ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Η μικρή μας χώρα –ένας βράχος στην άκρη των Βαλκανίων, σπασμένος και σκορπισμένος στις γύρω θάλασσες– έχει τεράστιο εκτόπισμα. Οι λόγοι είναι πολλοί: ο αρχαίος πολιτισμός, οι Ελληνες της διασποράς, το ταλέντο των κατοίκων της να βρίσκονται επανειλημμένως στο επίκεντρο γεγονότων των οποίων η σημασία ξεφεύγει από τα στενά σύνορα της χώρας (για καλό ή για κακό). 

Σήμερα, μέσα στην κρίση, το ερώτημα είναι πώς η παλιά εικόνα της Ελλάδας παντρεύεται με τη νέα. Πώς μας βλέπουν οι άλλοι; Πώς βλέπουμε τους εαυτούς μας; Ποιοι είμαστε;

Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Το θέμα της ταυτότητας είναι τόσο ρευστό όσο η εποχή μας: θα καταλάβουμε ποιοι είμαστε μόνο όταν φανεί αν επιζήσαμε (αν βρήκαμε τη δύναμη να οργανωθούμε σε νέα βάση) ή αν χαθήκαμε μέσα στον αλληλοσπαραγμό. Η κρίση είναι φωτιά που καίει το άχυρο και δυναμώνει το ατσάλι. Μόνο στο τέλος θα ξέρουμε ποιο από τα δύο είμαστε.

Βρισκόμαστε σε αυτή τη δοκιμασία επειδή για πάρα πολλά χρόνια δεν γνωρίζαμε ποιοι είμαστε ούτε πού θέλουμε να πάμε. Το ξένο χρήμα μάς σήκωσε σαν κύμα που φουσκώνει και νομίζαμε ότι δεν χρειάζεται να κολυμπάμε. 

 Θέλαμε να είμαστε ό,τι μας συνέφερε: μέλη της ενωμένης Ευρώπης χωρίς να τηρούμε τους νόμους της. Θέλαμε να δανειζόμαστε χωρίς να πληρώνουμε· θέλαμε δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις, κέρδη χωρίς κόστος, θυσίες των άλλων χωρίς ανταλλάγματα.  

Θαυμάζαμε τους προγόνους μας –τους αρχαίους, τους Βυζαντινούς, τους ξεσηκωμένους του ’21, τους πολεμιστές του ’40– ξεχνώντας πόσες ήττες και πόσοι συμβιβασμοί πλαισίωναν κάθε λαμπρή στιγμή, πόση προσπάθεια και τέχνη χρειάζεται μόνο για να μείνεις όρθιος αξιοπρεπώς.

Το μεγάλο μας πλεονέκτημα –το όνομα, η λαμπρή κληρονομιά μας– είναι αβάσταχτο βάρος. Οχι επειδή δεν θα φθάσουμε ποτέ στα ύψη των προγόνων μας, αλλά επειδή η εικόνα που έχουμε για τους προγόνους μας είναι διαστρεβλωμένη. Η πραγματικότητα των μερικών αιώνων της ελληνικής λάμψης έχει διυλιστεί μέσα από τις επιθυμίες και τα ιδανικά του ευρωπαϊκού Δια-φωτισμού και τις ανάγκες της ελληνικής εθνικής συνείδησης. Κανένας λαός δεν μπορεί να επιτύχει τέτοια συμπυκνωμένη σοφία, απαλλαγμένη από τη σαβούρα της καθημερινότητας, όπως αυτή των Ελλήνων που επέζησε ώς τις μέρες μας.

Η κληρονομιά μας, όμως, δείχνει και τη μόνη διέξοδο από τη σημερινή κρίση. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην ανάγκη ανάδειξης του πολιτισμού μας με πολύ μεγαλύτερη έμπνευση και φροντίδα απ’ ό,τι ισχύει σήμερα.  

Πρέπει να μιμηθούμε τους προγόνους μας. Ο λόγος για τον οποίο το όνομα των Ελλήνων είναι γνωστό σε όλο τον κόσμο είναι οι ιδέες που αναπτύχθηκαν στην αρχαιότητα. Ο κόσμος θαυμάζει τους αρχαίους Ελληνες επειδή μέσα από τους μύθους και τα γραπτά τους ειπώθηκε με τον πιο καθαρό τρόπο η περιπέτεια του ανθρώπου, με τις αγωνίες, τις ελπίδες, τις χαρές, τις ήττες και τις υπερβάσεις της. Τα μεγαλύτερα επιτεύγματα των Ελλήνων ήταν η χρήση του λόγου σε κάθε μορφή και τέχνη, στη μετουσίωση του προσωπικού και του εφήμερου στο αιώνιο. Στην πολιτική, πειραματίστηκαν με πολλές μορφές πολιτεύματος· σπάζοντας τα καλούπια χιλιετιών, έφθασαν για λίγο και στη δημοκρατία.

Για εμάς σήμερα, οι αρχαίοι Ελληνες είναι χρήσιμοι όχι για να ποτιζόμαστε και εμείς σαν τη γλάστρα κάτω από το βασιλικό, αλλά για να...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΣΑΛΤΑΡΙΣΜΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Μπουκωμένοι με αντικαταθλιπτικά

 

Toυ ΚΩΣΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗ

Η σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής. Παράγεται στο λεπτό έντερο και στον εγκέφαλο. Είναι μία ουσία που, όσον αφορά την εγκεφαλική λειτουργία, θεωρείται ότι παίζει ρόλο στη διάθεση και στη ρύθμιση του άγχους. Οταν έχεις κατάθλιψη, τα επίπεδα της σεροτονίνης στο εγκέφαλο υποχωρούν. Ενδέχεται, δε, να ευθύνεται η μείωση της σεροτονίνης για την εκδήλωση κατάθλιψης ή αγχώδους διαταραχής. 

Για την αντιμετώπιση αυτής της συνθήκης, οι ψυχίατροι χορηγούν αντικαταθλιπτικά χάπια που ρυθμίζουν τα επίπεδα της σεροτονίνης και, κατά συνέπεια, τη διάθεση. Αν και πρόκειται για ψυχοφάρμακα, τα αντικαταθλιπτικά διατίθενται από τα φαρμακεία χωρίς συνταγή, καθώς, θεωρητικά, δεν προκαλούν εξάρτηση.  

Υπάρχουν πολλά σκευάσματα και, τις περισσότερες φορές, ο ψυχίατρος καλείται να μαντέψει (χωρίς εισαγωγικά) ποιο είναι το ιδανικό για κάθε ασθενή. Είναι δε πολύ πιθανό η έναρξη της θεραπείας να συνοδευτεί από επιδείνωση των συμπτωμάτων. Μάλιστα, το φύλλο οδηγιών κάποιων φαρμάκων προειδοποιεί τον ασθενή ότι ενδέχεται να εκδηλώσει ως και αυτοκτονική διάθεση.  

Κάθε χρόνο οι Ελληνες ξοδεύουν περίπου μισό δισεκατομμύριο ευρώ για την αγορά αντικαταθλιπτικών, ηρεμιστικών και υπνωτικών, με σκοπό την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους.  

Είναι τα φάρμακα της μέσης ηλικίας. Στο ηλικιακό φάσμα 45-59, τα ψυχοφάρμακα ακολουθούν τα σκευάσματα για την αντιμετώπιση της χοληστερίνης.  

Την τελευταία εξαετία στην ηλικιακή ομάδα 15-29 η συνταγογράφηση ψυχοτρόπων φαρμάκων έχει διπλασιαστεί. Η χορήγηση αντικαταθλιπτικών τετραπλασιάστηκε. Και μιλάμε για αυτά που καταγράφονται μέσω συνταγογράφησης. Είπαμε, τα αντικαταθλιπτικά χορηγούνται και χωρίς συνταγή γιατρού, δηλαδή υπάρχουν άνθρωποι που αγοράζουν σκευάσματα είτε επειδή άκουσαν τη συμβουλή φίλου είτε επειδή ζητούν βοήθεια από τον φαρμακοποιό.  

Στην υπερκατανάλωση ψυχοτρόπων σκευασμάτων πρέπει να προστεθεί και κάτι ακόμα, που συνήθως δεν συνυπολογίζεται στο τελικό άθροισμα. Είναι η κατανάλωση αλκοόλ και κάνναβης. Τα λύματα στην Ψυττάλεια μας δείχνουν ότι κάθε εβδομάδα στην Αθήνα καταναλώνονται 400 κιλά κάνναβη –νόμιμη, διά των προϊόντων που κυκλοφορούν στα περίπτερα, αλλά και παράνομη.  

Η φούντα που καπνίζεται στην Αθήνα θα μπορούσε να φτιάξει κάτι σαν ατομικό μανιτάρι πάνω από την πόλη, που στο κέντρο του σχηματίζεται το πρόσωπο του προβλήματος.  

Ας μην το πούμε επιστημονικά. Ας το πούμε απλά. Ενα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, εμείς οι ίδιοι αν θέλετε, δεν αισθανόμαστε καλά. Και αν δεν το καταλάβεις στο φαρμακείο, θα σου το πει, εμμέσως πλην σαφώς, το δελτίο ειδήσεων.  

Λέμε ότι ο κόσμος δεν πάει καλά. 

Σωστό. Εχει κατάθλιψη, αγχώδη διαταραχή, ψυχαναγκασμούς και φοβίες. Και καταφεύγει σε χάπια και ουσίες, ανταλλάσσοντας έναν καλό ύπνο με μία σειρά από παρενέργειες. Κάποιοι επιδεινώνουν την κατάστασή τους καταναλώνοντας σκευάσματα που δεν ενδείκνυνται για την κατάστασή τους. Δεν θα επισκεφτούν ψυχίατρο, επειδή το θεωρούν ταμπού. Βασανίζονται. Δεν περνάνε καλά στα καμαρίνια της ζωής τους και αυτό βγαίνει προς τα έξω.  

Και εδώ πάντα μπαίνει το ερώτημα. Τι κάνουμε ως οργανωμένη κοινωνία, ως κράτος και πολιτεία; 

Ναι, έχουμε υφυπουργείο αρμόδιο για θέματα ψυχικής υγείας. Σωστό βήμα. Αλλά, αν δεν συζητήσουμε δημόσια για το μέγεθος του προβλήματος και τρόπους για τον έλεγχο ή τον περιορισμό του, αυτό θα μεγαλώσει περισσότερο, θα βγάλει και άλλα δόντια. Για σκεφτείτε το. Υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως και εκατομμύρια άνθρωποι με προβλήματα ψυχικής νόσου και όμως δεν γίνεται δημόσια κουβέντα, δεν συζητάμε για την υποστήριξή τους από δομές που πρέπει να δημιουργηθούν. Αλλά...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Προς τα πού δείχνει η πυξίδα των γάμων;

 

Του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΛΑΚΑΣΑ

Οι γυναίκες και οι άνδρες που γεννήθηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του 1940 και μετά στη Βόρεια και τη Δυτική Ευρώπη ζουν όλο και λιγότερο σε έγγαμες συμβιώσεις, τις οποίες τελούν συνήθως σε μεγαλύτερη ηλικία. Εστω και με καθυστέρηση η οποία αποδίδεται στην επιρροή της Εκκλησίας και τις κοινωνικές νοοτροπίες, το φαινόμενο εμφανίζεται και στην Ελλάδα.  

Στη χώρα μας εκτιμάται ότι 25% των γυναικών που γεννιούνται προς τα τέλη της δεκαετίας του 1970 δεν θα τελέσουν έναν πρώτο γάμο έως τα 50 έτη τους, ένα ποσοστό που παρατηρήθηκε πολύ νωρίτερα σε χώρες όπως η Σουηδία (εμφανίστηκε με ισχυρό αποτύπωμα από τις γενιές 1956-1957), η Νορβηγία (από τη γενιά του 1964), η Γαλλία (1964-1965), η Ολλανδία (1965-1966), αλλά ακόμη και στην Ισπανία (από τη γενιά 1973) και την Ιταλία (1973-1974).

Τα στοιχεία που παρουσιάζει ο διδάκτωρ Δημογραφίας κ. Γιώργος Κοντογιάννης σε άρθρο του («Δημογραφικά Νέα», Τεύχος 43) επιβεβαιώνουν τις αλλαγές που έχουν επέλθει στην ελληνική κοινωνία.  

Χαρακτηριστικό είναι πως η μέση ηλικία για τον πρώτο γάμο το 2005 ήταν τα 28 χρόνια και πολύ γρήγορα, μόλις έπειτα από μία δεκαπενταετία –η οποία περιέχει και την οξεία οικονομική κρίση της υψηλής ανεργίας των νέων–, η μέση ηλικία έφθασε τα 30,5 χρόνια.

Το Διαδίκτυο έχει ρίξει τα πολιτισμικά σύνορα μεταξύ των χωρών, και τα πρότυπα, οι στάσεις και οι αντιλήψεις στον ευρωπαϊκό Νότο προσεγγίζουν εκείνες του Βορρά, σε συνδυασμό και με την άμβλυνση της επιρροής της Εκκλησίας. Η ανάδυση των νέων οικογενειακών προτύπων είναι εμφανής, όπως καταλήγει και ο ερευνητής.  

Οι εντυπωσιακά γρήγορες μεταβολές στις πολυπολιτισμικές, ανοιχτές κοινωνίες επιβάλλουν τα πολιτικά και νομικά συστήματα να έχουν οξυδέρκεια και ευελιξία.  

Ωστόσο, στην Ελλάδα πολλοί βρίσκονται αντιμέτωποι...

 

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΜΠΑΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ποια Αργεντινή μωρέ;

 

Του ΑΝΔΡΕΑ ΣΤΑΣΙΝΟΥ

Να τα πάρουμε από την αρχή

Και το 1990 η Αργεντινή, παγκόσμια πρωταθλήτρια τότε, είχε χάσει στην πρεμιέρα της στο Mondiale της Ιταλίας από το Καμερούν και μετά έφτασε στον τελικό της διοργάνωσης. Χρειάστηκε βέβαια ο Μαραντόνα να αποκρούσει με το χέρι πάνω στη γραμμή ώστε η Αργεντινή να νικήσει έπειτα τους Ρώσους και η ομάδα να προκριθεί από τη φάση των ομίλων, αλλά αυτά στο συλλογικό φαντασιακό που ψάχνει για ήρωες εκεί που δεν υπάρχουν, δεν έχουν σημασία: ο Ντιέγκο ήταν αλάνι, έπαιζε με την καρδιά του και στο τελικό έβαλε και τα κλάματα — τι θέλετε τώρα και τα ψάχνετε;  

Επίσης, η Σαουδική Αραβία είχε να βάλει σε 90λεπτο πάνω από ένα γκολ εδώ και 20 ματς και πάνω από 400 ημέρες και με αντιπάλους κάτι ομάδες σαν την Ονδούρα και την Παλαιστίνη και τώρα πέτυχε δύο στην αήττητη εδώ και 36 παιχνίδια Αργεντινή. Το πιάσατε το υπονοούμενο, έτσι δεν είναι;  

Μόνο που αυτά τα δύο μάλλον εφηβικά, αν όχι φαιδρά, «ελαφρυντικά» είναι τα μόνα που έχουν απομείνει πια στην Αργεντινή και σίγουρα δεν περιποιούν τιμή: για το 1990 τα είπαμε και μπορούμε να πούμε και άλλα και για το ότι μια υποτιθέμενη, αυτή τη στιγμή, καλύτερη πορεία στη συνέχεια της διοργάνωσης στο Κατάρ ξεκινά από ένα ματς με σκιές με πρωταγωνιστή έναν σταρ της ακτινοβολίας του Λιονέλ Μέσι θυμίζει περισσότερο 1978 και λιγότερο 1986. Χίλια ενιακόσια εβδομήντα οκτώ. Και χίλια ενιακόσια ογδόντα έξι. Οι δύο χρονολογίες που έφτιαξαν τη μυθολογία που ακολουθεί την Αργεντινή στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο — μια μυθολογία που κάθε τετραετία γεννά ελπίδες και έπειτα δικαιολογίες και διαχρονικά μια ελληνική φυλή aficionados της Εθνικής Αργεντινής που κυκλοφορούν με φανέλες της και πουλάνε εξυπνάδες ότι ο Μπατιστούτα και ο Σιμεόνε έχουν αδικηθεί από την ιστορία του αθλήματος επειδή γεννήθηκαν στη χώρα των πάμπας που έλεγε και ο λυρικός Γιάννης Αργυρίου και όχι στις παραλίες της Κόπα Καμπάνα.  

Διότι με την Αργεντινή και τα Μουντιάλ καταλήγουμε πάντα στο ίδιο άτοπο: έχουμε απαιτήσεις από μια εθνική ομάδα που ουδέποτε, ούτε καν στις κορυφαίες στιγμές της, δεν έδειξε κάτι. 

Υπάρχει βέβαια μια (ελληνική) φυλή μουντιαλικών που ορκίζονται στην Αλμπισελέστε, ότι υπήρξε πάντα μια μήτρα μπαλαδόρων, ότι είναι ένα φαβορί και αυτό αποδεικνύουν τα δύο Παγκόσμια Κύπελλα του 1978 και του 1986. Αλλά αυτά είναι μπούρδες.  

Μισό αιώνα τώρα, οι ίδιες μπούρδες. 

Το 1974 στα γήπεδα της Δυτικής Γερμανίας, οι αργεντινοί «μπαλαδόροι» είχαν φάει τέσσερα από την Ολλανδία και δεν νίκησαν ούτε τους ερασιτέχνες της Ανατολικής Γερμανίας. 

Το 1978 στήθηκε το σύμπαν ώστε η Αργεντινή να πάρει το Παγκόσμιο Κύπελλο στην έδρα της και μετά από ματς όπως αυτό με το Περού που το γελοιόμετρο αφαιρούσε την όποια αίγλη του Αρντίλες και του Πασαρέλα.  

Το 1982 υπήρχε πια ο Ντιέγκο Μαραντόνα, αλλά η Αργεντινή πέρασε από τα γήπεδα της Ισπανίας και δεν ακούμπησε

Και φτάνουμε στο 1986, το annus mirabilis του θεϊκού Ντιέγκο. Αλλά για σκεφτείτε το λίγο. Επαιξε σπουδαία μπάλα η Αργεντινή; 

Οχι. Οι θεαματικές και καλές ομάδες εκείνης της διοργάνωσης ήταν η Γαλλία του Πλατινί, η Βραζιλία του Ζίκο και του Σόκρατες και η Σοβιετική Ενωση του Λομπανόφσκι. Η Αργεντινή πέρασε στα ημιτελικά χάρη στο πιο άκυρο γκολ που έχει μπει ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο. Αλλά επειδή το ακολούθησε το πιο όμορφο γκολ που έχει μπει ποτέ, αποφασίσαμε ως δια μαγείας να προσπεράσουμε την απίστευτη αδικία και να υποκύψουμε στον πειρασμό της ακατάσχετης υμνολογίας των Αργεντίνων, που ναι, μπορεί να ήταν αντισυστημικοί και εκδικητές με σορτσάκια της ήττας στα Φόκλαντς αλλά δεν ήταν ακριβώς ομάδα —ήταν από τη μία ο Ντιέγκο και από την άλλη άλλοι 10 που έσπευδαν να τον αγκαλιάσουν όταν έβαζε γκολ με το χέρι.  

Ακολούθησε το 1990. Οπου είχαμε μείνει τέσσερα χρόνια, πάλι χέρια του Μαραντόνα είχαμε και μετά είχαμε ένα ματς που κοιμήθηκε ο Θεός με τη Βραζιλία και άλλο ένα που η γηπεδούχος Ιταλία έχασε στα πέναλτι. Μετά ο Μαραντόνα έκλαιγε επειδή έχασε από τους Γερμανούς. 

Το 1994, ο Μαραντόνα δεν έκανε χέρια, ίσως επειδή δεν πρόλαβε ο καψερός. Εμπλεξε με τις εφεδρίνες και η FIFA τον απέβαλε και η Αργεντινή κατέρρευσε

Τότε γεννήθηκε και ο μύθος που τόσο γοητεύει ένα ελληνικό κοινό: Αυτός της τάχα μου αντάρτικης ομάδας που επειδή έχει και τον ντεσπεράντο Μαραντόνα στις τάξεις της δεν αρέσει στα «ιερατεία» της FIFA και γι’ αυτό τη μισούν και ψάχνουν να βρουν πώς θα τη βγάλουν από τη μέση.  

Αυτός ο μύθος με τους αργεντινούς ντεσπεράντο τους ακολούθησε για μια δεκαετία: ήταν ο Σιμεόνε που κέρδισε την αποβολή του Μπέκαμ, ήταν ο Μπατιστούτα που ήταν γόης, ήταν ο Ρικέλμε «μπαλαδόφατσα», αλλά από διακρίσεις μην πολυψάχνετε. 

Οταν πια ήρθε η εποχή του Μέσι, οι aficionados αναθάρρησαν. Αγνοώντας ότι ο Μέσι ήταν προϊόν της Μπαρτσελόνα και ενταγμένος στο παιχνίδι που υπηρετούσαν αφανείς ιδιοφυίες σαν τον Τσάβι και τον Ινιέστα, πίστεψαν ότι ο μικρός μάγος θα κάνει ό,τι έκανε και στην Μπάρτσα και ότι το ποδόσφαιρο του 2010 είναι ποδόσφαιρο των 80s

Ετσι, το 2010 η Αργεντινή έφαγε μια ξεγυρισμένη τεσσάρα από τη Γερμανία, και έπειτα η Νασιονάλμαντσαφ τη νίκησε και στον τελικό του 2014, όπου οι Αργεντίνοι έφτασαν μέσα από αφόρητα βαρετά 1-0 και διαδικασία των πέναλτι. 

Το 2018 ήρθε και άλλη μια όμορφη τεσσάρα, αυτή τη φορά από τη Γαλλία, και μπήκαν τα πράγματα στη θέση τους. Adios. 

Τα έχω ξαναπεί: η Αργεντινή ποτέ δεν γοήτευσε τον κόσμο με την μπάλα που έπαιξε, ούτε καν σε εκείνα τα Μουντιάλ όπου στέφθηκε παγκόσμια πρωταθλήτρια.  

Δεν δημιούργησε ποτέ σχολή, ούτε παρουσίασε έναν αξιοθαύμαστο ή έστω χαρακτηριστικό τρόπο παιχνιδιού, όπως η Ολλανδία, η Βραζιλία, η Γερμανία, η Ισπανία.  

Απλώς...