Σκιώδης Κυβέρνηση Τσίπρα pic.twitter.com/FUh1gaRQ1l
— MALACOPHOBIC aka @amantomatimou.bsky.social (@amantomatimou) June 24, 2026
Η Αγγλία που είναι τεράστια χώρα εδώ και 10 χρόνια δεν μπορεί να ξεπεράσει τις συνέπειες του BREXIT.
— oldschoolfileles (@oldfileles) June 23, 2026
Εμείς στην Ελλάδα αντί να βάλουμε μυαλό, ο θίασος που έπαιξε με την τύχη της χώρας στην ΕΕ, άλλαξε όνομα και διεκδικεί ξανά τις εκλογές... pic.twitter.com/QMNwP6xbcz
Γράφει ο Πέτρος Μαρτινίδης
Ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ.
«Η δημοκρατία εκφυλίζεται χωρίς δικαιοσύνη, η δικαιοσύνη ασφυκτιά χωρίς δημοκρατία». -ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ
«Η τρομοκρατία χωρίς αρετή είναι αποτρόπαια, η αρετή χωρίς τρομοκρατία είναι ανίσχυρη». -ΜΑΞΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΡΟΒΕΣΠΙΕΡΟΣ
Αποδίδεται στη Φρανσουάζ Σαγκάν (παγκοσμίως γνωστή από τα μυθιστορήματα που έγραψε εικοσάχρονη) η φράση: «Οι δεξιοί βρίσκουν την αδικία αναπόφευκτη, οι αριστεροί τη βρίσκουν ανυπόφορη· αυτή είναι η διαφορά τους».
Καίτοι ρομαντική στη θεματολογία της, με χαρακτήρες απογοητευμένους πλούσιους, η Σαγκάν δείχνει θαυμαστή πολιτική οξυδέρκεια. Ως Γαλλίδα, ήξερε από αντιθέσεις Γιρονδίνων και Ιακωβίνων. Κάπου εκεί, άλλωστε, ορίστηκε η «διαφορά». (Αν στις 5 Μαΐου 1789, στις Βερσαλλίες, τύχαινε να πιάσουν οι βασιλόφρονες τις θέσεις στα αριστερά του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και οι αμφισβητίες της βασιλείας στα δεξιά του, Ακροαριστερά θα ήταν σήμερα οι φασίστες και Ακροδεξιά οι αναρχικοί.)
Το σύνθημα «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα» ήταν κοινό στους αμφισβητίες, μα οι μετριοπαθείς Γιρονδίνοι καταλάβαιναν πως η «Ελευθερία» αναιρεί την «Ισότητα», όπως και η «Ισότητα» την «Ελευθερία». Αρα η «Αδελφότητα» σήμαινε συμβιβασμούς που να περιορίζουν, όσο γινόταν, την κοινωνική αδικία.
Αντιθέτως, οι Ιακωβίνοι επέμεναν στην «Ισότητα», με τους μισούς «αδελφούς» να έχουν την «Ελευθερία» να καρατομούν τους άλλους μισούς, ώστε να εξαλείψουν κάθε αδικία. Κατάφεραν έτσι να χωριστούν σε «Ορεινούς», «Λυσσασμένους», «Εμπερτιστές» κ.ά., μέχρι που οι «Θερμιδοριανοί» καρατόμησαν και τον «αδιάφθορο» Ροβεσπιέρο, τη 10η του μήνα Θερμιδόρ του επαναστατικού έτους ΙΙ (28 Ιουλίου 1794, ακριβώς πριν από 232 χρόνια παρά ένα μήνα). Για να εμφανιστεί, μέσω «Διευθυντηρίου», ο σωτήρας Ναπολέων Βοναπάρτης και να επανενώσει το γαλλικό έθνος στον συνδυασμό αυτοκρατορικής αυθαιρεσίας, πλήρους ανελευθερίας και ανακαταταγμένης αλλά ξανά ακραίας ανισότητας.
Εστω και έτσι, εν μέσω Ρομαντισμού, αναδείχθηκε ο ρόλος του «λαού» στην Ιστορία και δοξάστηκε η Γαλλία.
Η πολιτική κατάσταση στη σημερινή Ελλάδα παρουσιάζει ορισμένες ισχνές αναλογίες: στην Κεντροδεξιά, με τις διαβαθμίσεις των Γιρονδίνων (από τον Μιραμπό μέχρι τον Νταντόν) κι ένα άρωμα Ροβεσπιεριστών-Βοναπαρτιστών στην Αριστερά, με την αποχώρηση, την επάνοδο και τη συμπεριφορά του κ. Τσίπρα προς τα πρώην στελέχη του. Παρά τα προσόντα του τέως πρωθυπουργού σε ρητορεία ή ελιγμούς, από την ευφράδεια ενός Ροβεσπιέρου ή από την πνευματική καλλιέργεια, την αγάπη για λογοτεχνία και τις στρατηγικές ικανότητες ενός Βοναπάρτη απέχει παρασάγγας. Διαθέτει όμως την αναισχυντία να αποχωρεί ως Ροβεσπιέρος και να επανέρχεται ως Βοναπάρτης. Ο Βοναπαρτισμός τον χαρακτήριζε και υπό το πρόσωπο του μεγάλου «αδιάφθορου», μα τώρα γίνεται εντελώς εμφανής.
Εμφανέστερη αναλογία αποτελεί η στάση παλιών στελεχών του. Φημισμένοι δημοκράτες κι εν συνεχεία οπαδοί του Ναπολέοντα, όπως ο λαμπρός μαθηματικός Λαζάρ Καρνό ή ο μαρκήσιος Λαφαγιέτ και διανοητές της πολιτικής φιλοσοφίας σαν τον Μπενζαμέν Κονστάν ή τη Μαντάμ ντε Σταλ, έσπευσαν να τον αποκηρύξουν με βδελυγμία όταν από πρώτος ύπατος που είχε ανακηρυχθεί το 1799, παρά τις ήττες στην εκστρατεία στην Αίγυπτο, αποφάσισε να στεφθεί αυτοκράτορας το 1804. Δεν ήταν λίγοι, μάλιστα, όσοι αυτοεξορίστηκαν αποφεύγοντας το καθεστώς δικτατορικών εξουσιών που επέβαλε, με αυστηρή λογοκρισία του Τύπου και μυστική αστυνομία να καταπνίγει κάθε αμφισβήτησή του. Κι ας μην ξεχνάμε τον Μπετόβεν, με την αρχικά αφιερωμένη στον Ναπολέοντα 3η Συμφωνία, την οποία μετονόμασε σε «Ηρωική», θεωρώντας τον πλέον τύραννο.
Η κατάχρηση αναλογιών οδηγεί, βέβαια, σε «συλλογισμούς Baroco» – το μπουζούκι είναι όργανο, ο χωροφύλακας είναι όργανο, άρα… (!) Ο κ. Πολάκης δεν είναι Λαφαγιέτ ούτε ο κ. Παππάς Μπενζαμέν Κονστάντ ή η κ. Δούρου Μαντάμ ντε Σταλ. Ακόμη λιγότερο ο κ. Κραουνάκης Μπετόβεν, είτε συνθέτει ύμνους για τον νέο Τσίπρα είτε αλλάξει «λατρεία». Δεν μπορεί, όμως, να μη θυμηθεί κανείς ότι, ακριβώς τρία χρόνια μετά τη συντριβή στη Ρωσία, ο Ναπολέων Βοναπάρτης ενέπνευσε πάλι τον ενθουσιασμό, βασιζόμενος στην υπεροψία των Γάλλων, προτού καταλήξει στο Βατερλώ.
Ο κ. Τσίπρας ποντάρει στην αμορφωσιά των Ελλήνων για να απαλλαγεί από παρελθοντικά στίγματα, αποδίδοντάς τα στην ανικανότητα πρώην στελεχών του, τα οποία εκθύμως τον επιβεβαιώνουν ευτελιζόμενα, και να επιστρέψουμε στο «ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν».
Μεταξύ 1789-1815, πλήθη επαναστατών έγιναν Βοναπαρτιστές, έχοντας νωρίτερα αποθεώσει τον Ροβεσπιέρο, μοναρχικοί μετά την Παλινόρθωση και εκ νέου επαναστάτες το 1830. «Ανεμοδείκτες» (Girouettes) τους ονόμασε ο Ταλεϊράνδος, κρίνοντας εξ ιδίων.
Εχει μια τέτοια θλιβερή μοίρα η Αριστερά, σε όλο τον κόσμο και τις εποχές. Ιδίως όταν γίνεται ή επιδιώκει να γίνει «κυβερνώσα». Κάπως έτσι, εδώ, την είχε συλήσει ο Ανδρέας το 1981, μετά νόμισε πως βρήκε τον εαυτό της με τον Αλέξη κι έγινε «κυβερνώσα» (συγκυβερνώντας με μια «πατριωταράδικη» Δεξιά), μέσω της κρίσης που αυτή επιδείνωσε. Και τώρα παλεύει, πάλι με συνδρομή μιας «πατριωταράδικης» Δεξιάς, να ευδοκιμήσει αναζωπυρώνοντας το κοινωνικά καταστροφικό δίλημμά της. Σαν όλες τις επαναστάσεις οι οποίες αντικατέστησαν μια καθεστωτική ελίτ με μιαν άλλη, όπως μεταξύ το 1789-1795 στη Γαλλία ή το 1917 στη Ρωσία.
Το πρώτο βιβλίο που έκανε διάσημη τη Φρανσουάζ Σαγκάν το 1954 λεγόταν «Καλημέρα θλίψη». Καίτοι το θέμα του σχετίζεται με τον Φρόιντ περισσότερο, παρά με τον Λένιν, ταιριάζει σε όλες τις απόπειρες πλήρους κατάργησης της αδικίας.
Ομως …
και στους συνετά συμβιβασμένους με το αναπόφευκτο της αδικίας, υπάρχει τόση απληστία να επωφεληθούν απ’ αυτήν, ώστε η επικράτεια της θλίψης να διευρύνεται σε βαθμό απελπισίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου