ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Ο οικονομικός χειμώνας της ουκρανικής άνοιξης

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ 

Γράφει ο Κάσσανδρος

Οταν η πλατεία Ταχρίρ ανάγκασε την Αίγυπτο σε αλλαγή φρουράς στην εξουσία μιλούσαμε τότε για Αραβική Άνοιξη. Οι ελπίδες γρήγορα έσβησαν γιατί το έλλειμμα δημοκρατίας απασχολούσε τον αιγυπτιακό λαό λιγότερο από το έλλειμμα θερμίδων, επειδή μεγάλο μέρος του λαού ευρίσκετο στα όρια της πείνας.  

Όταν βλέπουμε τώρα τα γεγονότα στην πλατεία Μαϊντάν της Ουκρανίας, καλό είναι να θεωρήσουμε ότι την πτώση του Γιανουκόβιτς δεν την προκάλεσε το έλλειμμα δημοκρατίας στην Ουκρανία, η οποία γνωρίζει τη δημοκρατία όσο και η Αίγυπτος, αλλά πολλά έτη κακοδιαχείρισης από οργανωμένες κυβερνητικά ομάδες κλεπτοκρατών, είτε του κ. Γιανουκόβιτς, είτε προηγουμένως της εκπροσώπου του δυτικού εκδημοκρατισμου κ. Τιμοσένκο, η οικονομική διαχείριση της οποίας δεν ήταν ακριβώς άσπιλος.

Εις το πενταμελές φιάσκο που είναι η κατάσταση της Ουκρανίας σήμερα, εκτός από τους κύριους παίκτες που είναι η Ανατολική Ουκρανία, η Δυτική Ουκρανία, η Ρωσία, η Βόρεια Ευρώπη, και οι ΗΠΑ, υπάρχει και άλλος αθέατος αλλά ισχυρότατος παράγων: η οικονομική κατάσταση της χώρας.

Για μια εικοσαετία που είναι ο χρόνος της ουκρανικής ανεξαρτησίας οι εκάστοτε κυβερνώντες δεν έκαναν τίποτε για την δημιουργία ενιαίου ουκρανικού έθνους και ακόμα χειρότερα, δεν έκαναν τίποτε για την οικονομική εξυγίανση και ανάπτυξη της χώρας. Οι εκάστοτε ομάδες εξουσίας μαζί με τους ολιγάρχες, που τις στήριζαν, εστίασαν την προσοχή τους στη νομή δια της αρπαγής των οικονομικών πόρων της χώρας και όχι στην ανάπτυξή τους, καλυπτόμενοι πίσω από ιδεολογίες, που για τον λαό ήταν όλο και πιο κενές νοήματος.

Ιδιαίτερα η κυβέρνηση Γιανουκόβιτς έφερε τα πράγματα στο δραματικό σημείο που είναι σήμερα, διότι ο Γιανουκόβιτς αντί να κάνει πραγματική πολιτική και οικονομική αναμόρφωση της χώρας, προτίμησε να προσπαθήσει να παίξει μεταξύ Ανατολής και Δύσης, ώστε να εξισορροπήσει την άμεση ανάγκη μετρητών με τη μακράς πνοής υπόσχεση εισόδου εις την ευημερούσα Ευρώπη.

Ο ουκρανικός λαός είχε παρακολουθήσει την εικοσαετία που πέρασε τη συνεχή οικονομική πρόοδο της Πολωνίας, με την οποία είχε ξεκινήσει από την ίδια αφετηρία, η οποία όμως ενταγμένη πλήρως στο δυτικό/ευρωπαϊκό σύστημα απέκτησε επίπεδο ευημερίας τέτοιο, που οι Ουκρανοί δεν μπορούν να ονειρευτούν.

Η άμεση ανάγκη μετρητών ανάγκασε τον Γιανουκόβιτς να παίξει ένα παιχνίδι που οι Ρώσοι, οι οποίοι είχαν στηρίξει την εκλογή του, θεώρησαν δικαίως τυχοδιωκτισμό.

Ο εκβιασμός της τελευταίας στιγμής με τη μη υπογραφή της συμφωνίας σύνδεσης με την Ε.Ε., σε αντιστάθμισμα του δανείου των 15 δισ. δολαρίων από τη Μόσχα απέτρεψε προς στιγμήν τη χρεοκοπία της Ουκρανίας, στοίχισε όμως την πολιτική χρεοκοπία του Γιανουκόβιτς, διότι όχι μόνο υποχρεώθηκε από τους Ρώσους να καταστείλει τους δυτικόφιλους αντιφρονούντες, αλλά κυρίως διότι οι διαμαρτυρόμενοι μάχονται προς βελτίωση της τραγικής οικονομικής τους κατάστασης, μόνη ελπίδα βελτίωσης της οποίας είναι το όραμα της προσχώρησης στην ευημερούσα Ευρώπη.

Η κατάρρευση του οράματος μαζί με την αντίληψη ότι το μέλλον θα είναι το ίδιο με το παρελθόν, ήταν ο κύριος λόγος της επανάστασης του Κιέβου, διότι η έλλειψη Δημοκρατίας δημιουργεί τριβές, η έλλειψη όμως φαγητού δημιουργεί επαναστάσεις.

Οι οικονομικές συνέπειες μιας ουκρανικής χρεοκοπίας θα είναι τραγικές για την περιοχή και όχι μόνο: 

Ήδη βλέπουμε υποτιμήσεις νομισμάτων, με το ρούβλι να έχει πτώση-ρεκόρ έναντι του ευρώ, αλλά να επηρεάζονται επίσης τα νομίσματα της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Ρουμανιας, το δε γρίβνα να έχει ήδη κάνει ρεκόρ υποτίμησης.

Εάν η Ουκρανία χρεοκοπήσει, το ύψους 60 δισ. χρέος προς τις ρωσικές κυρίως τράπεζες θα προκαλέσει πιθανές χρεοκοπίες της Sberbank και της VTB, που είναι σημαντικές, αλλά όχι μόνο. Η Ρωσία βρίσκεται ήδη στα πρόθυρα της ύφεσης. Η βιομηχανική της παραγωγή τον περασμένο χρόνο μειώθηκε, όπως μειώθηκαν και οι παραγωγικές επενδύσεις. Το ρούβλι έχει ήδη χάσει 10% της αξίας του το 2013 και οι εξαγωγές ενέργειας που αντιπροσωπεύουν το 10% του ΑΕΠ μειώνονται κατ' αξία και θα μειωθούν και άλλο φέτος λόγω αύξησης της προσφοράς.

Το μόνο που δεν χρειάζεται η Ρωσία τώρα είναι η χρεοκοπία της Ουκρανίας, με την οικονομία της οποίας συνδέεται πολλαπλά με δυσκολία αντικατάστασης.

Ποιος όμως θα είναι ο σωτήρας της Ουκρανίας από την οικονομική κατάρρευση; 

Η ίδια η Ουκρανία ελπίζει ότι θα είναι η Ε.Ε. Οι Αμερικάνοι προτρέπουν ένθερμα τους Ευρωπαίους να πληρώσουν για την Ουκρανία βάσει της αρχής της αμερικανικής διπλωματίας «άλλος επαναστατεί και άλλος πληρώνει».

Θυμίζουμε τις ευρωπαϊκές δηλώσεις αρμοδίων στην περίπτωση της Αιγύπτου «πλήρης στήριξη στη μετάβαση», «ενίσχυση», «οικονομική ευημερία» κ.λπ. Αν δεν είχαν παρέμβει τα αραβικά κράτη, μεγάλα τμήματα του λαού θα είχαν πεθάνει από ασιτία.

Αποτελούν μνημεία ανακολουθίας οι ευρωπαϊκές δηλώσεις στήριξης της Αιγύπτου και διαφαίνεται η ίδια οδός μεγάλων λόγων και πενιχρών δράσεων για την Ουκρανία.

Η Ουκρανία έχει συναλλαγματικά αποθέματα έξι εβδομάδων. Παρακαλεί για άμεσο δανεισμό ανάγκης από την Πολωνία και τις ΗΠΑ τις επόμενες δύο εβδομάδες για να επιβιώσει, δεδομένου ότι οι Ρώσοι έχουν αναστείλει την εκταμίευση του δανείου μη αναγνωρίζοντας την παρούσα κυβέρνηση.

Ήδη η ουκρανική εταιρεία αερίου ειδοποίησε την Gazprom ότι δεν μπορεί να πληρώσει τις εισαγωγές αερίου του Φεβρουαρίου ύψους 1,5 δισ. δολαρίων και η Gazprom «εξετάζει» τη χορήγηση δανείου, χωρίς το οποίο η Ουκρανία θα παγώσει.

Τρόικα δανειστών με ΔΝΤ, Ε.Ε. και Ρωσία
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπεσχέθη στην Ουκρανία χρήματα, τα οποία το ίδιο δεν διαθέτει. Η γερμανική διάθεση για εκταμίευση είναι γνωστή στους Έλληνες, η δε γερμανική Welt θεωρεί ότι η Ουκρανία ζει πολύ πέραν των δυνατοτήτων της, όπως έγραφε και για την Ελλάδα. Συγκρινόμενη με την Ουκρανία η βοήθεια προς την Ελλάδα ήταν «παιδικά γενέθλια» έγραφε χαρακτηριστικά η Borsen Zeitung.

Για να σωθεί η Ουκρανία πρέπει γρήγορα να συσταθεί μια τρόικα δανειστών, με το ΔΝΤ, την Ε.Ε. και την Ρωσία. Οι συνθήκες που θα επιβληθούν έτσι θα είναι χειρότερες από αυτές της Ελλαδας για αρκετά χρόνια. 

Οτιδήποτε και αν συμβεί, ένα είναι τo βέβαιο: Οι Ουκρανοί, είτε με τη Δύση είτε χωρίς αυτή, θα υποφέρουν οικονομικά για πολλά χρόνια, είτε διχοτομηθούν είτε όχι. Είναι μόνο θέμα βαθμού.

Ο ορατός κίνδυνος είναι ότι την ώρα που η Ουκρανία σπαράζεται εσωτερικά, οι Ουκρανοί να ψηφίσουν με τα πόδια τους την προσχώρησή τους στη Δύση, έτσι που ο αριθμός Ουκρανών προσφύγων στην Πολωνία και τη Γερμανία να κάνει τους πρόσφυγες Σύρους στην Τουρκία γεγονός τοπικής σημασίας